Aralin 4

Ang Paglikha at Tungkulin ng

Kongreso sa Malolos


Ayon sa payo ni Apolinario Mabini, naglabas ng dekreto si Emilio Aguinaldo noong 18 Hunyo 1898 na nag-utos sa mga probinsya na pumili ng kanilang kinatawan sa isang Kongresong magmumungkahi sa gobyerno ng mga nararapat na programa.  

Apolinario Mabini

(23 Hulyo 1864 – 13 Mayo 1903)



Isinilang si Mabini sa Tanauan, Batangas kina Inocencio Mabini at Dionisia Maranan. Nagtapos siya ng abogasya sa Unibersidad ng Sto. Tomas noong 1894 sa kabila ng kahirapan dahil sa talino at kasipagan. 

 

Dinapuan ng sakit na paralisis noong 1896 ngunit hindi ito naging hadlang sa adhikain niyang maging malaya ang bayang Pilipino. Nagsilbing tagapayo ni Hen. Emilio Aguinaldo, unang Kalihim ng Pamahalaan (Secretary of State) at unang Kalihim ng Ugnayang Panlabas sa unang Republika ng Pilipinas. Binuhay niya ang mga makabayang damdamin sa “El Verdadero Decalogo” (Ang Tunay na Dekalogo). Mahigpit siyang tumutol sa pananakop ng mga Amerikano.

 

Hinuli si Mabini ng mga Amerikano noong 1899 sa Nueva Ecija at ipinatapon sa Guam noong 15 Enero 1901. Nakabalik siya sa Pilipinas noong 2 Pebrero 1903. Yumao sa Maynila sa sumunod na taon.

 

Batay sa nasabing kautusan, dalawa ang paraan ng pagpili sa mga kinatawan.


•     Sa mga lalawigang may maayos ng pamahalaang lokal, ihahalal ng mga pinunong-bayan ang kanilang kinatawan sa Kongreso.

•     Sa mga probinsyang nasa gitna ng labanan, pansamantalang pipiliin ni Aguinaldo ang mga kinatawan. Tiniyak ni Aguinaldo na ito ay panandalian lamang at ang itatalaga ay mga mahuhusay at hangga’t maaari’y ipinanganak o naninirahan sa mga naturang lalawigan.

      Noong 23 ng Hunyo 1898, naglabas ng kasunod na kautusan si Aguinaldo ukol sa mga tungkulin at gampanin ng mga kinatawang mahihirang mula sa mga lalawigan. Isinulat ito ni Apolinario Mabini, na nagsilbing tagapayo ni Aguinaldo.

 

     Sang-ayon sa mga kautusan ng 18 at 23 Hunyo 1898, ang mga kinatawan ay may katungkulang magmungkahi ng patakaran sa pamahalaan ukol sa mga pag-aari ng bansa at ng kani-kanilang lalawigang kinakatawan. Susubaybayan din nila ang pagpapatupad ng mga kautusan ng pamahalaan para sa kaayusan at kapayapaan ng mga lalawigan. 

Ang kabuuang tungkulin ng Kongreso ay ihanda ang mga probinsya para sa pagbubuo ng republika habang nasa panahon pa ng pakikipaglaban.

 

Handa ka na ba para sa Gawain 1?

Gawain 1. Pagpili ng mga Kinatawan sa Kongreso

 

Basahin ang ikaanim at ikapitong talata ng kautusan ni 

Hen. Emilio Aguinaldo noong 18 Hunyo 1898.

 

Ika-6 Talata.

Ang mga pinuno ng bayan ay maghahalal... ng tatlong 

Tagatayo [kinatawan] sa bawat kabayanan [lalawigan] ng 

Maynila at Cavite; dalawa sa bawat kabayanang malaki ang 

sakop; at isa sa iba't iba pang kabayanan nitong kapuluan.

Ang mga Tagatayo ang mangangalaga sa mga pag-aaring ukol 

sa lahat nitong kapuluan, at sa sariling pag-aari ng 

kani-kanilang kabayanan at siyang bubuo sa Kapisanang 

Tagapagbangon [Kongreso Rebolusyonaryo] na kusang 

maghahain sa pamunuan ng mga programang dapat, upang 

manatili ang kahusayan sa loob at ang kapanatagan sa labas 

nitong kapuluan, at didinggin sa lahat ng usap na mabigay at 

ukol sa kalahatan, kung ang pasiyang dapat ay mangyayaring 

ipatitigil.

Ika-7 Talata.

Ang sinumang mabibigyan ng katungkulan sa paraang 

nakasaad ay di makakamit ang kapangyarihan kundi 

mapagtibay muna nitong pamunuan, na kusang maggagawad 

ng katibayan kung makita ang mga kasulatan sa paghahalal.


Sagutin ang mga tanong na sumusunod. Lahat ng ito ay base sa 

kautusang kakabasa mo lamang. Maaaring higit sa isa 

ang tamang sagot. Kapag higit sa isa ang tamang sagot,

piliin ang lahat ng ito.

1. Sa gitna ng labanan, bakit kaya kinailangan ni 

Aguinaldo ang Kongreso?


  1. Upang palakasin ang bisa ng kanyang mga kautusan
  2. Dahil kaya nang magkaroon ng halalan sa lahat ng mga lalawigan
  3. Para tulungan siyang gumawa ng mga programa para sa ikabubuti ng mga Pilipino
  4. Upang makapangalap ng salapi para sa gobyerno

2. Ayon sa kautusan, ano ang basehan ng bilang ng 

kinatawan (Tagatayo) ng bawat probinsya (kabayanan)?

 

  1. Ang antas ng industriya sa lalawigan
  2. Ang lawak ng probinsya
  3. Ang lapit nito sa sentro ng gobyerno
  4. Ang sigla ng kalakalan ng probinsya

3. Sino ang bubuo sa Kongreso Rebolusyonaryo 

(Kapisanang Tagapagbangon)?

 

  1. Pinuno ng mga bayan
  2. Sundalo ng hukbong sandatahan
  3. Tagatayo o kinatawan ng mga lalawigan
  4. Kalihim ng pangulo

4. Sino ang magpapatibay sa kapangyarihan ng isang

kinatawan?

 

  1. Taumbayan
  2. Pinuno ng pamahalaan
  3. Kalihim ng pangulo
  4. Hepe ng hukbong sandatahan

Handa ka na ba para sa Gawain 2?

Gawain 2. Tungkulin ng mga Kinatawan

 

Batay sa nabasang kautusan, tukuyin kung ano tungkulin 

ng isang Tagatayo o kinatawan. I-drag sa mga kwadro 

mula sa listahan ang tamang tungkulin.

    • Mag-alaga ng mga pag-aari ng kanyang probinsya
    • Bumalangkas ng konstitusyon
    • Maging kinatawan ng Pangulo sa pangangasiwa ng mga lalawigan
    • Magsilbing hepe ng hukbo sa kanyang lalawigan
    • Gumawa ng mga batas na ipatutupad sa sariling probinsya
    • Magmungkahi ng programa para sa kapakanan ng bayan
    • Maging kinatawan ng Pilipinas sa ugnayang panlabas

    Handa ka na ba para sa Gawain 3?

    Gawain 3. Libro ng Puri

     

    Basahin itong bahagi ng kautusan ni Aguinaldo noong 23 

    Hunyo 1898.

     

    Ika-22 Talata.

    Ang Kapisanan ay bubuo ng isang 'Libro ng Puri' na siyang 

    maglalaman ng mga malalaking paglilingkod na ginawa para

    sa bayan. Sinumang taga-Pilipinas, kahit sandatahan o 

    mamamayan, ay makahihiling sa Kapisanan na siya ay 

    maitala sa librong ito, kung makapagharap siya ng mga 

    kasulatang nagpapatunay ng di karaniwan niyang 

    paglilingkod sa bayan mula nang matatag ang Kapisanan.

    1. Gumawa ng sarili mong 'libro ng puri' at sumulat

    ng 2-3 bagay na magpapakita ng iyong paglilingkod sa

    paaralan, komunidad, o bayan.

    2. Bumuo ng 'libro ng walang puri' at sumulat ng 2-3

    halimbawa ng nakikita mong di kanais-nais na gawi at

    ugali sa iyong paligid o sa ating bansa.

    Mabuhay! Natapos mo na ang Aralin. Ano ang iyong nais gawin?