Aralin 2

Ang Pagkakatatag ng Katipunan


Noong 7 Hulyo 1892, pagkatapos mabuwag ang La Liga
Filipina
at ipinatapon si Rizal sa Dapitan, itinatag sa

pangunguna ni Andres Bonifacio ang Kataastaasan,

Kagalanggalang na Katipunan ng mga Anak ng Bayan

(K.K.K. ng mga A.N.B.), ang Katipunan.

La Liga Filipina

 

Ang La Liga Filipina ay isang sosyo-sibikong organisasyong itinayo ni Jose Rizal noong 3 Hulyo 1892. Layunin nitong pag-isahin ang buong kapuluan at mga kasapi upang mapabuti ang pamumuhay at magsagawa ng reporma. Naging kasapi ng Liga si Andres Bonifacio. 

 

Itinuring ng mga Espanyol na isang mapanganib na samahan ang Liga at pinahuli si Rizal apat na raw makalipas ang pagkatatag nito.

Kasama sina Teodoro Plata, Ladislao Diwa, Valentin Diaz

at Jose Dizon, itinatag nila ito sa bahay ni Deodato Arellano

sa #72 kalye Azcarraga sa Tondo, Maynila.

 

Pagtatag ng Katipunan

Teodoro Plata

1886 – 6 Pebrero 1897

 

Si Teodoro Plata ay ipinanganak sa Tondo, Maynila noong 1886. Naging asawa niya ang kapatid ni Bonifacio na si Espiridiona.

 

Hindi nagtagal matapos sumiklab ang rebolusyon noong 1896, hinuli si Plata ng mga Espanyol at ikinulong sa Fort Santiago. Kasama niya sa isang selda si Ladislao Diwa, tagapagtatag din ng Katipunan. Matapos litisin, binaril siya noong 6 Pebrero 1897.

Jose Dizon

 

Isa sa 13 martir ng Bagumbayan.

Valentin Diaz

1 Nobyembre 1849 – 1916

 

Ipinanganak si Valentin Diaz sa Paoay, Ilocos Norte kina Geronimo Diaz at Maria Villanueva. Lumipat sa Tayug, Pangasinan ang kanyang pamilya noong 1857. Naging gobernadorcillo (pinuno ng munisipyo) siya bago lumipat at tumira sa Tondo, Maynila. Kasama si Andres Bonifacio, sumali siya sa La Liga Filipina at pagkatapos ay kabilang sa mga nagtatag ng Katipunan. Naging ingat-yaman siya ng samahan. 

 

Major si Diaz sa hukbong rebolusyonaryo bago sumiklab ang himagsikan noong 1896. Isa siya sa mga lumagda sa Kaunduan ng Biyak-na-Bato, na ipinatupad noong 1 Nobyembre 1897. Alinsunod sa probisyon ng kasunduan, naging eksilo siya sa Hong Kong. Noong digmaang Pilipino-Amerikano nagsilbi siyang koronel sa hukbong Pilipino.

 

Namatay si Diaz sa Maynila sa edad na 67.

Deodato Arellano

26 Hulyo 1844 - 7 Oktubre 1899

 

Deodato Arellano

 

Si Deodato Arellano ay pinsan ng propagandistang si Marcelo H. Del Pilar. Naging unang pangulo ng Katipunan si Deodato noong 1892 kasama ng sumusunod na opsiyal:

 

Deodato Arellano - Presidente

Andres Bonifacio - Tagapamahala

Ladislao Diwa - Piskal

Teodoro Plata - Kalihim

Valenti Diaz - Ingat-yaman

 

Noong 1893, pinalitan naman ni Roman Basa si Arellano bilang pangulo.

 

Kalye Azcarraga

 

#72 kalye Azcarraga

Layunin nitong samahan na magkaisa ang bayan upang

palayain ang Pilipinas mula sa Espanya sa pamamagitan

ng himagsikan. Malinaw sa kilusan na hindi na sapat ang

paghingi ng reporma sa Espanya dahil hindi naman ito

nakinig sa mga hinaing ng mga Pilipino.

Sa mga problemang hinarap ng mga Pilipino,

pinakamalubha ang kawalan ng hustisya at ang kalupitan

ng guardia civil, ang pagkait sa kalayaang maghayag at

magtipon, ang limitadong edukasyon ng mga Pilipino, at

ang pagpapabaya ng gobyernong Espanyol sa komersyo

at industriya.

Mula 1892 hanggang 1896, lumaki ang kasapian ng

Katipunan mula sa iba’t ibang antas ng lipunan at bahagi

ng Pilipinas. Sumiklab ang himagsikan laban sa Espanya

noong 1896 at parang isang apoy ay kumalat sa iba’t

ibang panig ng kapuluan. Ang Katipunan ang sinasabing

pinakaunang paghihimagsik laban sa isang mananakop na

bansa sa Asya. 

Handa ka na ba para sa Gawain 1?

Gawain 1. Tungo sa Himagsikan

 

Mula sa talakayan, ayusin sa kronolohikal na

pagkakasunud-sunod ang mga kaganapan sa ibaba. I-drag

ang pangyayari sa tsart.

 

     
     
     
     
     

Handa ka na ba para sa Gawain 2?

Gawain 2. Ang Tunguhin ng Katipunan



Basahin ang bahagi ng unang edisyon ng Kartilya ng

Katipunan na sinulat ni Emilio Jacinto

 

1.     Isinulat ang pahayag para sa mga taong

 

2.     Isinulat ang pahayag para sa mga taong

Katipunan ng mga Anak ng Bayan

 

Sa May Nasang Makisanib sa Katipunang Ito

 

          Ang kalagayang pinag-uusig ng katipunang ito ay lubos na dakila at mahalaga; papag-isahin ang loob at kaisipan ng lahat ng Tagalog sa pamamagitan ng isang mahigpit na panunumpa upang sa pagkakaisang ito’y magkalakas na iwasak ang masinsing tabing na nakabubulag sa kaisipan at matuklasan ang tunay na landas ng Katwiran at Kaliwanagan.

 

          Dito’y isa sa mga kauna-unahang utos ang tunay na pag-ibig sa bayang tinubuan at lubos na pagdadamayan ng isa’t isa. Maralita, mayaman, mangmang, marunong, lahat dito’y magkakapantay at tunay na magkakapatid.

Talasalitaan

 

Makisanib - Sumali

Pinag-uusig - Pinaglalaban

Tagalog - Ang tinutukoy ay lahat ng mga Pilipino

Masinsing tabing - Takip

Maralita - Mahirap

Talasalitaan

Makisanib - Sumali

Pinag-uusig - Pinaglalaban

Tagalog - Ang tinutukoy ay lahat ng mga Pilipino

Masinsing tabing - Takip

Maralita - Mahirap

Talasalitaan

Makisanib - Sumali

Pinag-uusig - Pinaglalaban

Tagalog - Ang tinutukoy ay lahat ng mga Pilipino

Masinsing tabing - Takip

Maralita - Mahirap

Talasalitaan

 

Makisanib - Sumali

Pinag-uusig - Pinaglalaban

Tagalog - Ang tinutukoy ay lahat ng mga Pilipino

Masinsing tabing - Takip

Maralita - Mahirap

Talasalitaan

 

Makisanib - Sumali

Pinag-uusig - Pinaglalaban

Tagalog - Ang tinutukoy ay lahat ng mga Pilipino

Masinsing tabing - Takip

Maralita - Mahirap

3.     Layon ng Kartilya na

 

4.     Sang-ayon sa Kartilya, ang magkakapatid ay

 

5.     Ang kauna-unahang utos sa Kartilya ay

Handa ka na ba para sa Gawain 3?

Gawain 3. Ang Pagbuo ng Katipunan

 

Piliin ang pulang bandilang may araw kung tama ang

nilalaman ng pahayag, at ang pulang bandilang walang

araw kung mali ang mensahe ng pangungusap.


1.     

Itinaguyod ng Katipunan ang

pagdadamayan ng magkakapatid.

 

         
 

2.

Higit na binigyang pagkilala sa KKK ang

mayayaman at nakapag-aral na kasapi. 

 

3.

Itinatag ang Katipunan upang labanan

ang pagmamalabis ng mga Espanyol.

 

 



4.     

Dukha o mahirap ang lahat ng kasapi ng KKK.

 

  

         
 

5.

Ang landas ng katwiran at kaliwanagan na nais

matuklasan ng Katipunan ay magdudulot ng

kayamanan sa mga kasapi ng samahan.

 

6.     

Nang mabuwag ang La Liga Filipina na

pinamunuan ni Jose Rizal, itinatag ni Andres

Bonifacio ang Katipunan.

 

          



7.

Marahil ay tinawag na 'Anak ng Bayan" ang mga

kasapi ng KKK dahil sa kanilang pagmamahal sa

lupang sinilangan, tulad ng pagmamahal ng mga

anak sa magulang na nagsilang sa kanila.

 

 

8.

Ang pagkakaisang hinangad ng Katipunan ay

para isulong ang kapakanan at interes ng

kanyang mga miyembro.

 



Mabuhay! Natapos mo na ang Aralin. Ano ang iyong nais gawin?