Aralin 18

Konsepto ng Katagalugan


Sa mga akdang sinulat nina Andres Bonifacio at Emilio

Jacinto para sa Katipunan, kinilala nila ang mga Tagalog

bilang mga anak ng bayan. Ang salitang ‘Tagalog’ ay

kanilang ginamit upang tukuyin ang lahat ng katutubo ng

Pilipinas. Ang ‘Katagalugan’ naman ay ang buong

sangkapuluan ng Pilipinas.

Marahil ay ginamit ang salitang ‘Tagalog’ upang

pag-ibahin ito sa mga karaniwang salita noong panahong

iyon. Halimbawa, ginamit ng mga Espanyol ang salitang

‘Indio’—isang nakapanliliit na label o tanda—upang

tukuyin ang mga Pilipino dahil para sa gobyernong

kolonyal, ang mga Pilipino ay iyong mga Espanyol na

ipinanganak sa Pilipinas. Samakatwid, hindi Pilipino kundi

Espanyol ang tinukoy ng salitang ‘Pilipino.’ 

Halimbawa, makikita sa tantiyang bilang ng populasyon

noong 1842 ang salitang ‘Españoles filipinos’ o mga

Espanyol na ipinanganak sa isla ng Pilipinas (insulares).

Tinukoy ang mga Espanyol na ipinanganak sa peninsula

ng Espanya (peninsulares) bilang ‘Españoles europeos.’

Paglipas ng panahon, iniklian ang terminong ‘Españoles

filipinos’ sa ‘Filipino.'

Tinanggihan ni Jose Rizal ang ganitong

pagpapakahulugan ng salitang ‘Pilipino.’ Aniya: “Mga

creole, mestiso at Malay, ang simpleng tawag natin sa

ating sarili ay Pilipino.”

 

Ang salitang creole ay nangangahulugang mestiso o bunga ng magkahalong lahi.

 

Posibleng naniguro sina Bonifacio na sa paggamit ng

salitang ‘Tagalog’ ay hindi ito mapagkakamalan o

mabibigyan ng ibang kahulugan maliban sa mga katutubo

ng Pilipinas. Ayon sa Kartilya ng Katipunan noong 1896:

“Sa salitang tagalog katutura’y ang lahat ng tumubo sa

Sangkapuluang ito; samaktuwid, bisaya man, iloko man,

kapangpangan man, atbp., ay tagalog din.”

Bukod sa pagtukoy sa mga Pilipino, ginamit din

ng Katipunan ang salitang Tagalog upang ilarawan ang mga

katangian ng isang nagmamahal sa bayan, sa kapwa at sa

kalayaan. Sa mga sulatin ng samahan ay paulit-ulit na

mababasa ang mga pagpapahalaga ng isang tunay na

Tagalog/Pilipino: 

  • pangunguna sa kapakanan ng bayan, 
  • pagiging handa para palayain ito, 
  • kasipagan at dedikasyon sa tungkulin, at 
  • paggalang sa karapatan ng iba. 

Sa ganitong paraan lamang mabubuo ang Katagalugan o bansang Pilipino.

Handa ka na ba para sa Gawain 1?

Basahin ang una at ikalawang bahagi ng Kartilya:

 

Ang kanyang layon at mga paraan

 

Mga kinakailangan upang maging A.N.B.

Ang kanyang layon at mga paraan

 

Pangkat na 1o Ang layong pinag-uusig ng K.K.K. ng mga A.N.B. ay ang sakupin at pag-ayusin ang bantog na lahing tagalog.

 

2Ang mga paraan na gagamitin sa ikaaabot ng lubhang malaki at marangal na layon ay ang mga sumusunod:

 

(1) Sa wikang tagalog ay itinuturing ang lahat ng lahi niyang tumubo dito sa Sangkapuluan. Samakatwid: Bikol, Iloko at Kapampangan man atbp. ay kinikilalang tagalog din.

Mga kinakailangan upang maging A.N.B.

 

8. Upang madapat tanggapin sa sinapupunan ng K.K.K. ay kinakilangang mahigpit:

 

1a Tunay na tagalog sa kapanganakan at lahi

     Tatanggapin din naman ang mga halong-lahing intsik buhat sa ikalawang salin at ang halong-lahing kastila buhat sa ikaapat na lahi

2a May subok na kapurihan, may ugaling mahal, may mataas na isipan at may buong katapangan

3a Huwag kulangin sa 18 ang panahon ng pagkatao

Ang Kartilya ng Katipunan

 

 

 

Binubuo ang Kartilya ng mga aral at tungkulin ng  mga miyembro ng Katipunan: ang kagandahang-asal, pagmamahal sa pamilya, sa kapwa at sa bayan. Mahalaga ang Kartilya sapagkat dito nakatala ang mga kaisipan at layunin ng kilusan.

Piliin ang  kung tama at kung mali

ang mga sumusunod na pahayag

 

1.   

Para sa Katipunan ang lahing Tagalog ay

binubuo lamang ng mga probinsyang Tagalog

gaya ng Cavite at Batangas. 

 

      
2.   

Ang mga nagsasalita ng Cebuano o

Bikolano ay bawal sumapi sa Katipunan.

 
3

Ang mga lalawigang lumahok sa

himagsikan lamang ang kabilang sa

katagalugan.

 


4.   

Maaaring maging Anak ng Bayan ang may

15 taong gulang.

      
5.

Ang konsepto ng katagalugan ay may

kinalaman sa lahi at sa tamang pagpapahalaga

at pag-uugali. 

 
6.

Bawal maging katipunero ang mga mestiso

(halong-lahi). 

 

Handa ka na ba para sa Gawain 2?

Gawain 2. Gising na, mga Tagalog!

 

Basahin ang bahagi ng panawagan ni Emilio Jacinto na

magkaisa ang mga Pilipino. Sinulat niya ito noong 23

Oktubre1895, isang taon bago sumiklab ang himagsikan.

 

1.   Ano ang mga katangian ng katagalugan ayon kay

Jacinto? I-drag ang sumusunod na mga  pangungusap at

ilagay sa nakalaan na kahon. 

Tayo na mga Tagalog, kayo ay gumising at magkaisa sa gawa! Ang bawa’t isa’y lumingap sa lahat at ang lahat ay lumingap sa bawa’t isa. Kayong lahat ay tunay na magkakapatid; iisa ang dugong tumatakbo sa inyong mga ugat, iisa ang lupang inyong tinubuan, iisa ang araw na namulatan ng inyong mga mata’t nagbigay init sa inyong katawan at iisa ang inyong pighati’t pagkaayop; bakit di pag-isahin naman ang inyong mga kalooban at kaisipan, upang maging isa din ang lakas ninyong lahat at nang walang mangahas lumibak at yumurak ng inyong mga banal na matwid?

 

Talasalitaan


pagkaayop - kahihiyan

mangahas - sagasa

lumibak - humamak

matwid - karapatan

Talasalitaan


pagkaayop - kahihiyan

mangahas - sagasa

lumibak - humamak

matwid - karapatan

Talasalitaan


pagkaayop - kahihiyan

mangahas - sagasa

lumibak - humamak

matwid - karapatan

Talasalitaan


pagkaayop - kahihiyan

mangahas - sagasa

lumibak - humamak

matwid - karapatan

Gising na, mga Tagalog!


 

      

2.   Buuin ang pangungusap. Piliin ang dalawang sagot

base sa panawagan ni Jacinto.

Mahalagang magkaisa ang kalooban at kaisipan ng mga

Pilipino upang 

 

  1. Matigil ang pang-aapi
  2. Makakuha ng mas maraming armas
  3. Maparami ang salapi para sa himagsikan
  4. Maipagtanggol ang karapatan ng katagalugan

Handa ka na ba para sa Gawain 3?

Gawain 3. Ang Panawagan Ko sa mga Pilipino

Halimbawa ikaw ay gagawa ng panawagan katulad ng kay

Jacinto. Piliin ang mga pangungusap na angkop sa bubuuin

mong panawagan.

 

1.  I-drag ang susunod na mga pangungusap at ilagay sa

nakalaan na kahon.

Gising na, mga Tagalog!

 

 

      
 

Mabuhay! Natapos mo na ang Aralin. Ano ang iyong nais gawin?