Aralin 24

Pananaw ng mga Espanyol sa Himagsikan

 

Para sa mga rebolusyonaryo, tatlong daang taon ng

paghihirap ang nakalipas sa ilalim ng pamamahala ng mga

Espanyol. Ang isang armadong rebolusyon lamang ang

magsisilbing paraan upang makalaya na ang Pilipinas

mula sa kalupitan ng mga mananakop.

Dahil dito, itinuring ng mga lumaban para sa kalayaan ng

Pilipinas ang kanilang sarili hindi bilang rebelde o kriminal

(o tulisan, bandido), kundi mga rebolusyonaryong may

malinaw na adhikain para sa bayang Pilipino.

 

 

Mula sa kapatiran ng Katipunan na itinatag noong 7 Hulyo

1892, hanggang sa Republika ng Pilipinas na itinayo sa

Malolos noong 23 Enero 1899, paulit-ulit isinaad ng mga

rebolusyonaryo na sila’y mga Pilipinong nagtatayo at

bumubuo ng isang malawakang bansang malaya at may

pagkakapantay-pantay,

 

Ngunit sa tingin naman ng mga Espanyol, ang rebolusyon

ay hindi isang kilusan para sa kalayaan kundi grupo ng

mga rebeldeng nagnanais manggulo sa gobyerno at sirain

ang lahat ng nagawa ng mga Espanyol sa kolonyang

Pilipinas.

Ang tinging ito ay mababasa sa mga ulat ng mga opisyal ng

gobyerno at sa mga dyaryong Espanyol. Isa sa mga

pahayagang ito ay ang El Comercio. Sa mga dyaryong

Espanyol noong huling bahagi ng ika-19 na siglo, ang El

Comercio ay nagkaroon ng pinakamalaking sirkulasyon sa

Pilipinas at ang pinakamahabang buhay, mula 1858-1925.

 Ang dyaryong El Comercio ay unang inilathala

noong 1858 sa pamamahala ng isang patnugot

na nagngangalang Soler, ngunit hindi ito

nagtagal. Noong 1869, muli itong binuhay nila

Joaquin de Loyzaga at Francisco Diaz Puertas.

Mula sa panahong ito, tumagal ang dyaryo

hanggang 1925 noong binili ito ni senador

Ramon Fernandez at isinama sa isa pang

dyaryo, La Opinion.

Handa ka na ba para sa Gawain 1?

Gawain 1. Ang Tawag sa mga Katipunero


Basahin ang sumusunod na mga sipi mula sa dyaryong

Espanyol, El Comercio. Pansinin ang paglalarawan ng mga

Espanyol sa mga unang labanan noong Agosto at

Setyembre 1896.

 

Sagutin ang mga sumusunod na tanong batay sa mga

siping binasa. Maaaring higit sa isa ang tamang sagot.

Piliian ang lahat ng tamang sagot.

 






Huwebes, 27 Agosto 1896

 

Isang grupo ng masasamang tao na umabot sa humigit-kumulang isang daan ang bilang ang dumating [sa Caloocan] na hindi organisado at hindi sapat ang armas. Ilan lamang ang may dalang baril habang ang iba ay may dalang bolo, sibat, at lubid na pangsakal.
  






Lunes, 31 Agosto 1896

 

Sa kabuuan, ang mga rebelde ay nagsusuot ng pulang pantalong coco at mga pantaas na gawa sa sinamay. Mahina ang kanilang pangangatawan at hindi sapat ang kanilang armas. Naniniwala akong isusuko nila ang kanilang armas sa oras na mapagtanto nilang hindi lamang sila mga kriminal, kundi naibunyag na rin ang kanilang mga kasuklam-suklam na mga plano.
  

 

 

 

 


Huwebes, 3 Setyembre 1896 (mga pangyayari sa Cavite)

 

Isang grupo ng mga rebelde ang may hawak sa Hacienda ng Imus at inaasahang mananatili sila rito nang di tiyak na panahon maliban na lamang kung sila ay pinaalis.

Isang kaparehong grupo rin ang namalagi sa isa pang hacienda na pinagmamay-ari ng mga Dominikano sa San Francisco de Malabon at sa kuwartel ng mga Guardia Civil sa Noveleta. Nangingibabaw sila dahil lamang sa dami ng kanilang bilang at isinasagawa nila ang mga gawaing vandalismo sa kabila ng kalambingang ipinakita ng Inang Espanya sa kanila.
 






Miyerkules, 9 Setyembre 1896 (mga pangyayari sa Cavite)


Sa Silang, lubhang nabagabag ang publiko dahil sa gawain ng mga insurekto. Mukhang ang kura paroko ay pinatay ng mga malulupit na manggugulo.

Sipi ng el Comercio

1. Anu-ano ang mga salitang ginamit bilang patukoy sa mga rebolusyonaryo?

 

  1. masamang tao
  2. edukado
  3. sandatahan
  4. insurekto
  5. sundalo

 

 

 

 

 

Huwebes, 27 Agosto 1896

 

Isang grupo ng masasamang tao na umabot sa humigit-kumulang isang daan ang bilang ang dumating [sa Caloocan] na hindi organisado at hindi sapat ang armas. Ilan lamang ang may dalang baril habang ang iba ay may dalang bolo, sibat, at lubid na pangsakal.

 

 

 

 

 

Lunes, 31 Agosto 1896


Sa kabuuan, ang mga rebelde ay nagsusuot ng pulang pantalong coco at mga pantaas na gawa sa sinamay. Mahina ang kanilang pangangatawan at hindi sapat ang kanilang armas. Naniniwala akong isusuko nila ang kanilang armas sa oras na mapagtanto nilang hindi lamang sila mga kriminal, kundi naibunyag na rin ang kanilang mga kasuklam-suklam na mga plano.   

 

 

 

 

 

Huwebes, 3 Setyembre 1896 (mga pangyayari sa Cavite)

 

Isang grupo ng mga rebelde ang may hawak sa Hacienda ng Imus at inaasahang mananatili sila rito nang di tiyak na panahon maliban na lamang kung sila ay pinaalis.

Isang kaparehong grupo rin ang namalagi sa isa pang hacienda na pinagmamay-ari ng mga Dominikano sa San Francisco de Malabon at sa kuwartel ng mga Guardia Civil sa Noveleta. Nangingibabaw sila dahil lamang sa dami ng kanilang bilang at isinasagawa nila ang mga gawaing vandalismo sa kabila ng kalambingang ipinakita ng Inang Espanya sa kanila.   

 

 

 

 

 

Miyerkules, 9 Setyembre 1896 (mga pangyayari sa Cavite)


Sa Silang, lubhang nabagabag ang publiko dahil sa gawain ng mga insurekto. Mukhang ang kura paroko ay pinatay ng mga malulupit na manggugulo.  

Sipi ng el Comercio

 2. Anu-ano ang mga armas na dala ng mga katipunero?


  1. kutsilyo
  2. lubid
  3. pana
  4. baril
  5. sibat

Sipi ng el Comercio

3. Anu-ano ang mahinuha mo tungkol sa pagtingin ng mga Espanyol sa mga katipunero?


  1. Mahina ang pwersa ng mga rebolusyonaryo.
  2. Maaari silang pakiusapan upang maayos ang sitwasyon.
  3. Hindi sinusuportahan ng taumbayan ang rebolusyon.
  4. Sibilisado at maayos ang paraan ng pakikidigma.

Sipi ng el Comercio

4. Base rin sa dyaryo, piliin ang letra ng tamang pahayag.

 

  1. May mga lugar sa Cavite na nahawakan ng mga rebolusyonaryo.
  2. Kakaunti lamang ang mga naghimagsik na Pilipino.
  3. Mahuhusay ang armas ng mga rebolusyonaryo.
  4. Hindi kontrolado ng mga guardia civil ang mga pook sa Maynila at Cavite.

 

Handa ka na ba para sa Gawain 2?

 Gawain 2. Pagsalakay ng mga Rebolusyonaryo sa Luzon


Noong 1899 naman, inilathala ang “Mga Pinagmulan at

Sanhi ng Rebolusyong Pilipino” (Origenes y causas de la

revolución filipina)ni Juan Alvarez Guerra, isang

mamamahayag na Espanyol. Basahin ang sumusunod na sipi

mula sa sangguniang ito.

 

I-drag sa kahon ang mga salitang nagpapakita ng bias o pagkiling ng Espanyol na mamahayag na si Juan Alvarez.

 

 

 

 

 

Noong nakaraang gabi, ang namamagaw na tunog ng katutubong tambuli ang nagbigay ng senyales habang binubuo nila [mga Pilipinong rebolusyonaryo] ang malalaking siga sa kabundukan . Samantala, ang Kastila ay tulog , walang kamuwang-muwang sa mapulang liwanag ng senyales ng taumbayan . Ang mahaba at matulis na notang pandigma ay hindi umabot sa kanilang mga tenga. At itong mga unggoy , itong mas mababang uri , at itong walang-malay na kawan na walang kakayahang mag-isip o magtrabaho ang sumalakay sa Luzon.

 

  1. I-drag ang mga salita dito.

Handa ka na ba para sa Gawain 3?

Gawain 3

Batay sa sangguniang nabasa, piliin ang tamakung

TAMA at mali kung MALI ang sumusunod na hinuha.

Pinaghandaan ng mga rebolusyonaryo ang

pagsalakay sa Luzon

 

           

Nirerespeto ng mga Espanyol ang mga Pilipno

 

 

Nakikipag-ugnayan ang mga rebolusyonaryo sa

taumbayan.

 



 


 

 

Inosente at walang alam ang mga Espanyol sa

mga plano ng rebolusyonaryo.

 

           

Mataas ang pagtingin ng mga Espanyol sa mga

rebolusyonaryo

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Handa ka na ba para sa Gawain 4?

Gawain 4. Ebidensiya ng Paghihimagsik

 

Mula nang matuklasan ng mga Espanyol ang Katipunan

noong 1896, pinaghinalaan ng pamahalaan ang iba't-ibang

indibidwal. Maraming inaresto at apagkatapos ay

kinulong, pinatapon sa ibang isla, o pinatay. Basahin ang

sumusunod na sipi mula sa dyaryong El Comercio.

 

Kung ikaw ay isang Espanyol, anu-ano ang hahanapin

mong ebidensya upang mapatunayang rebolusyonaryo

ang isang indibidwal? Batay sa mga siping binasa, i-drag

ang mga katangian o kagamitang hinahanap ng

pamahalaang Espanyol.

 

 

 

 

 

 

Biyernes, 28 Agosto 1896

 

Nakasalubong namin ang limang lalaking patungo sa amin; ang isa ay may dalang bolo o malaking kutsilyo… Ang isa ay walang papeles ng pagkakakilanlan, tatlo naman ang may peklat ng pagkakahiwa sa loob ng mga kaliwang braso – malinaw na tanda ng pacto de sangre o sanduguan.

 

 

 

 

 

Biyernes, 4 Setyembre 1896

 

Sa loob ng isang bahay sa Trozo [sa Cavite], nahukay namin ang isang malaking latang gawa sa zinc. Naglalaman ito ng isa pang kahoy na kahon na ginagamit sa pagtago ng mga lihim na materyales, opisyal na papeles at ibang mahalagang dokumento tungkol sa isang lupon ng Katipunan.

Kabilang sa kagamitan ay dalawang pendant; isa ay kulay puti na may pulang gilid at mga krisantemo, at may letrang M.B. sa metal; ang isa naman ay puti na may itim na gilid at may alegorikong simbolo.

 

 

 

 

 

Lunes, 5 Oktubre 1896

 

Sila Santiago Coronado, Felix Sanchez, Lorenzo Cruz, at Eulalio Calma ay sangkot sa kasalukuyang kaguluhan. Ang unang tatlo ay may peklat ng pagkakahiwa mula sa sanduguan, at ang huli naman ay may tatu ng letrang K sa kanyang braso.
   

 

 

 

 

 

Miyerkules, 14 Oktubre 1896


Sa isang bodegang tinitirhan ni Villaruel sa daang Asuncion sa Binondo, Maynila, natuklasan ng mga tauhan ng Veterana ang isang watawat, ilang mga mesang tatsulok at isang dokumentong maiuugnay sa pagkakakilanlan ng mga Mason, isang kabaong at ilang mga kandelero na tiyak ay ginamit sa mga ritwal ng Katipunan.
   

 

  

    Mabuhay! Natapos mo na ang Aralin. Ano ang iyong nais gawin?