Aralin 14

Si Jacinto Bilang Katipunero

 

Bilang bayani, madalas nang ipakilala si Jacinto bilang

“Utak ng Katipunan.” Sa ganitong pagpapakilala, madalas

na nabibigyang-diin ang kanyang pagiging palaisip at

tagapaghubog ng mga ideya ng kilusan. Naipamalas niya

ito sa kanyang mga akda katulad ng “Liwanag at Dilim” at

sa pagigiging patnugot ng pahayagan ng Katipunan.

Bukod sa mahalagang kontribusyong ito, may mga

karagdagang papel si Jacinto sa himagsikan. Kabilang dito

ang kanyang kalauna’y pagiging kalihim ng Katipunan,

tagapayo ng supremong si Andres Bonifacio, at gayundin

isang matapang na mandirigmang lumaban sa larangan.

Bago pa man maging pormal na kalihim ng Katipunan, si

Jacinto ang isa na sa mga pinagkakatiwalaan ng

supremong si Andres Bonifacio. Sa posisyong ito, naging

malaki ang ambag ni Jacinto sa organisasyon ng

Katipunan. Madalas siya ang nagsusulat at nagpapadala

ng mga panawagan para sa mga pulong ng kilusan. Siya rin

ang nagtatala ng mga napag-usapan sa mga

isinasagawang pulong.

Bilang pinagkakatiwalaang kaibigan, naging malapit na

tagapayo ni Bonifacio si Jacinto. Sa maraming

pagkakataon, sinangguni ng Supremo si Jacinto bago pa

man niya isakatuparan ang isang desisyon. Gayundin, si

Jacinto ay nagsilbing hingahan ng ilang sama ng loob ng

Supremo sa mga panahong nagkakaroon ng suliranin sa

kilusan.

Bukod pa sa kanyang ambag sa samahan ng Katipunan,

nasaksihan rin ang malaking kontribusyon ni Jacinto sa

himagsikan bilang pinuno ng hukbo ng mga katipunero sa

kasagsagan ng mga labanan. Sa kabila ng kanyang batang

edad, ang kanyang talino at tapang ay naging daan upang

makuha niya ang respeto ng ibang katipunero sa labanan.

Handa ka na ba para sa Gawain 1?

Gawain 1. Emilio Jacinto, Tagapayo ni Bonifacio


Basahin ang sipi halaw sa panawagang sinulat ni

Jacinto at nilagdaan ni Bonifacio noong 26

Nobyembre 1895.

 

Mula sa mga pagpipilian sa gilid, i-drag ang angkop

na impormasyong magbubuo ng bawat buod ng

nilalaman ng akda.

Sa mga Pangulo ng mga Sangguniang Bayan, Balangay, at Hukuman...at iba pang dapat dumalo.

 

Ipinagkakapuring ipaalam sa inyo na sa Sabadong darating, ika-30 araw ng buwan na ito ay gagawin ang isang malaking pagpupulong sa bayan ng Kalookan, sa bahay ng kapatid na Liwayway, ika-8 ng umaga.

 

Dito ay pag-uusapan ang lahat ng bagay halos na nauukol sa buong Katipunan at sa bawat sangay, kaya walang duda na magtatagal marahil maghapon at hanggang gabi pa. Sa dahilang ito, aming minabuti na kayong lahat ay magdala ng ambag na isang salapi na ibibili ng pagkaing gagamitin sa tanghalian at hapunan.

 

Sa lahat ng ito, kami ay umaasang hindi wawalang kabuluhan ang aming panawagan at di mamasamain ang hinihinging ambag.

 

Kami ay niyayakap ng lubos na pag-ibig ng tunay na magkakapatid.

 

Maynila, ika-26 ng Nobyembre taong 1895

1. Ang panawagan ay tungkol sa .

2. Isinulat ang panawagan noong sa bayan ng .

3. Ang panawagan ay para sa mga .

4. Ang pulong ay gaganapin sa bayan ng .

5. Ito ay sa araw ng na may petsang .

6. Pag-uusapan sa pulong .

7. Ang mga dadalo ay pinagdadala ng .

 

1

 

pagpapatawag ng malawakang asambleya

 

2

 

Sabado

 

3

 

pagpapatawag ng isang pulong

 

4

 

mga pinuno ng mga sanggunian at hukuman ng KKK

 

5

 

26 Nobyembre 1895

 

6

 

halos lahat ng  bagay na may kinalaman sa Katipunan

 

7

 

ambag na salapi

 

8

 

pag-iimbita sa pista

 

9

 

Cavite

 

10

 

ambag na pagkain

 

11

 

30 Nobyembre 1895

 

12

 

lahat ng kasapi ng Katipunan

 

13

 

Lunes

 

14

 

Kalookan

 

15

 

baril

 

16

 

Maynila

Handa ka na ba para sa Gawain 2?

Gawain 2. Emilio Jacinto, Mandirigma

 

Basahin ang sumusunod na sipi halaw sa pagtatalagang

inilabas sa Katipunan noong 15 Abril 1897.

 

Sagutin ang mga sumusunod na tanong. Piliin ang letra

ng tamang sagot.

ANDRES  BONIFACIO,  MAYPAGASA

PANGULO NG HARING BAYANG KATAGALUGAN, NAGTAYO NG KATAAS-TAASANG KAGALANGGALAGANG KATIPUNAN NG MGA ANAK NG BAYAN AT UNANG NAGPAGALAW NG PANGHIHIMAGSIK

 

        Sa pagkilala sa tapat na paglilingkod at pagtatanggol sa Bayang tinubuan ni Emilio Jacinto, Pingkian itong Kataastaasang Panguluhan sa pagganap nang kaniyang kapangyarihang tungkol, minarapat na inihalal ang nasabing kapatid sa katungkulang Pangulo ng hukbo sa dakong Hilagaan ng Maynila.

 

        Upang mapagkilala at sundin sa buong sakop ng Pamahalaan ng Panghihimagsik at gamitin sa kaniya ang nararapat sa pitagan aking iginawad itong Katunayan dito sa Kataastaasang Panguluhan ng Haring Bayan ngayong ika 15 ng Abril ng 1897.

 

Andres Bonifacio,

Maypagasa

Sipi ng pagtatalaga

 

1. Tungkol saan ang sulatin? Base sa panawagan ni

Jacinto.

 

  1. Pagtitiwalag kay Emilio Jacinto sa Katipunan
  2. Pagtanggap kay Emilio Jacinto bilang kasapi ng Katipunan
  3. Pagtatalaga kay Emilio Jacinto bilang pinuno ng isang hukbo
  4. Pagtatalaga kay Emilio Jacinto bilang kalihim

ANDRES  BONIFACIO,  MAYPAGASA

PANGULO NG HARING BAYANG KATAGALUGAN, NAGTAYO NG KATAAS-TAASANG KAGALANGGALAGANG KATIPUNAN NG MGA ANAK NG BAYAN AT UNANG NAGPAGALAW NG PANGHIHIMAGSIK

 

        Sa pagkilala sa tapat na paglilingkod at pagtatanggol sa Bayang tinubuan ni Emilio Jacinto, Pingkian itong Kataastaasang Panguluhan sa pagganap nang kaniyang kapangyarihang tungkol, minarapat na inihalal ang nasabing kapatid sa katungkulang Pangulo ng hukbo sa dakong Hilagaan ng Maynila.

 

        Upang mapagkilala at sundin sa buong sakop ng Pamahalaan ng Panghihimagsik at gamitin sa kaniya ang nararapat sa pitagan aking iginawad itong Katunayan dito sa Kataastaasang Panguluhan ng Haring Bayan ngayong ika 15 ng Abril ng 1897.

 

Andres Bonifacio,

Maypagasa

Sipi ng pagtatalaga

 

2. Mula kanino ang kautusan?

 

  1. Andres Bonifacio
  2. Jose Rizal
  3. Emilio Aguinaldo
  4. Pio Valenzuela

ANDRES  BONIFACIO,  MAYPAGASA

PANGULO NG HARING BAYANG KATAGALUGAN, NAGTAYO NG KATAAS-TAASANG KAGALANGGALAGANG KATIPUNAN NG MGA ANAK NG BAYAN AT UNANG NAGPAGALAW NG PANGHIHIMAGSIK

 

        Sa pagkilala sa tapat na paglilingkod at pagtatanggol sa Bayang tinubuan ni Emilio Jacinto, Pingkian itong Kataastaasang Panguluhan sa pagganap nang kaniyang kapangyarihang tungkol, minarapat na inihalal ang nasabing kapatid sa katungkulang Pangulo ng hukbo sa dakong Hilagaan ng Maynila.

 

        Upang mapagkilala at sundin sa buong sakop ng Pamahalaan ng Panghihimagsik at gamitin sa kaniya ang nararapat sa pitagan aking iginawad itong Katunayan dito sa Kataastaasang Panguluhan ng Haring Bayan ngayong ika 15 ng Abril ng 1897.

 

Andres Bonifacio,

Maypagasa

Sipi ng pagtatalaga

 

3. Ano ang pangunahing dahilang binanggit sa

pagkatatag kay Jacinto?

 

  1. Pagkilala sa kanyang talino
  2. Pagkilala sa kanyang tapat na paglilingkod
  3. Pagkilala sa kanyang paninilbi bilang kalihim ng samahan
  4. Pagkilala sa kanyang kabataan

ANDRES  BONIFACIO,  MAYPAGASA

PANGULO NG HARING BAYANG KATAGALUGAN, NAGTAYO NG KATAAS-TAASANG KAGALANGGALAGANG KATIPUNAN NG MGA ANAK NG BAYAN AT UNANG NAGPAGALAW NG PANGHIHIMAGSIK

 

        Sa pagkilala sa tapat na paglilingkod at pagtatanggol sa Bayang tinubuan ni Emilio Jacinto, Pingkian itong Kataastaasang Panguluhan sa pagganap nang kaniyang kapangyarihang tungkol, minarapat na inihalal ang nasabing kapatid sa katungkulang Pangulo ng hukbo sa dakong Hilagaan ng Maynila.

 

        Upang mapagkilala at sundin sa buong sakop ng Pamahalaan ng Panghihimagsik at gamitin sa kaniya ang nararapat sa pitagan aking iginawad itong Katunayan dito sa Kataastaasang Panguluhan ng Haring Bayan ngayong ika 15 ng Abril ng 1897.

 

Andres Bonifacio,

Maypagasa

Sipi ng pagtatalaga

 

4. Para kanino kaya sinulat ang pabatid?



  1. Sa lahat ng Pilipino
  2. Sa lahat ng Espanyol
  3. Sa lahat ng kasapi ng Katipunan
  4. Sa lahat ng pinuno ng Katipunan

ANDRES  BONIFACIO,  MAYPAGASA

PANGULO NG HARING BAYANG KATAGALUGAN, NAGTAYO NG KATAAS-TAASANG KAGALANGGALAGANG KATIPUNAN NG MGA ANAK NG BAYAN AT UNANG NAGPAGALAW NG PANGHIHIMAGSIK

 

        Sa pagkilala sa tapat na paglilingkod at pagtatanggol sa Bayang tinubuan ni Emilio Jacinto, Pingkian itong Kataastaasang Panguluhan sa pagganap nang kaniyang kapangyarihang tungkol, minarapat na inihalal ang nasabing kapatid sa katungkulang Pangulo ng hukbo sa dakong Hilagaan ng Maynila.

 

        Upang mapagkilala at sundin sa buong sakop ng Pamahalaan ng Panghihimagsik at gamitin sa kaniya ang nararapat sa pitagan aking iginawad itong Katunayan dito sa Kataastaasang Panguluhan ng Haring Bayan ngayong ika 15 ng Abril ng 1897.

 

Andres Bonifacio,

Maypagasa

Sipi ng pagtatalaga

 

5. Ano ang hinuhang HINDI makukuha mula sa sulatin?

 

  1. Si Andres Bonifacio ang nagtatalaga ng mga pinuno sa Katipunan.
  2. Si Andres Bonifacio ay may mataas na tungkulin sa Katipunan.
  3. Si Emilio Jacinto ay aktibo rin sa mga labanan. 
  4. Si Emilio Jacinto ay may mababang tungkulin sa Katipunan.

ANDRES  BONIFACIO,  MAYPAGASA

PANGULO NG HARING BAYANG KATAGALUGAN, NAGTAYO NG KATAAS-TAASANG KAGALANGGALAGANG KATIPUNAN NG MGA ANAK NG BAYAN AT UNANG NAGPAGALAW NG PANGHIHIMAGSIK

 

        Sa pagkilala sa tapat na paglilingkod at pagtatanggol sa Bayang tinubuan ni Emilio Jacinto, Pingkian itong Kataastaasang Panguluhan sa pagganap nang kaniyang kapangyarihang tungkol, minarapat na inihalal ang nasabing kapatid sa katungkulang Pangulo ng hukbo sa dakong Hilagaan ng Maynila.

 

        Upang mapagkilala at sundin sa buong sakop ng Pamahalaan ng Panghihimagsik at gamitin sa kaniya ang nararapat sa pitagan aking iginawad itong Katunayan dito sa Kataastaasang Panguluhan ng Haring Bayan ngayong ika 15 ng Abril ng 1897.

 

Andres Bonifacio,

Maypagasa

Sipi ng pagtatalaga

 

6. Ano ang mahihinuha mula sa sulatin?

 

  1. Malaki ang tiwala si Bonifacio kay Jacinto.
  2. Popular si Jacinto sa mga katipunero.
  3. Ayaw na ni Jacinto na magsilbi bilang kalihim ng Katipunan.
  4. Mahusay na mandirigma si Jacinto.

ANDRES  BONIFACIO,  MAYPAGASA

PANGULO NG HARING BAYANG KATAGALUGAN, NAGTAYO NG KATAAS-TAASANG KAGALANGGALAGANG KATIPUNAN NG MGA ANAK NG BAYAN AT UNANG NAGPAGALAW NG PANGHIHIMAGSIK

 

        Sa pagkilala sa tapat na paglilingkod at pagtatanggol sa Bayang tinubuan ni Emilio Jacinto, Pingkian itong Kataastaasang Panguluhan sa pagganap nang kaniyang kapangyarihang tungkol, minarapat na inihalal ang nasabing kapatid sa katungkulang Pangulo ng hukbo sa dakong Hilagaan ng Maynila.

 

        Upang mapagkilala at sundin sa buong sakop ng Pamahalaan ng Panghihimagsik at gamitin sa kaniya ang nararapat sa pitagan aking iginawad itong Katunayan dito sa Kataastaasang Panguluhan ng Haring Bayan ngayong ika 15 ng Abril ng 1897.

 

Andres Bonifacio,

Maypagasa

Handa ka na ba para sa Gawain 3?

Gawain 3. Pagpupugay kay Emilio


A. Buuin ang mga piraso ng puzzle upang makita ang

larawan ng monumentong alay kay Emilio Jacinto. Likha

ito ni Florante Beltran Caedo at matatagpuan sa

Himlayang Pilipino sa Lungsod ng Quezon.

 

1.     Imahe ito ng isang

 

  1. Paghahanda para sa pagdiriwang ng mahalagang pangyayari
  2. Pagsasama ng pamilya
  3. Pagtitipon ng mga kaibigan
  4. Labanan

2.     Si Jacinto lang ang nakasakay sa kabayo upang ipakita 

 

  1. Ang kakulangan ng rebolusyonaryong hukbo sa armas, kabayo at ibang kagamitan
  2. Na si Jacinto ang lider ng pangkat
  3. Na hindi sanay ang karamihan ng mga katipunero na sumakay sa kabayo
  4. Na sumusugod ang hukbo

3.     Sa palagay mo, ano ang papel na ginagampanan ni Jacinto sa eksenang ipinapakita sa monumento?

 

  1. Nanggagamot ng sugatan
  2. Nasa likod ng labanan
  3. Namumuno sa labanan
  4. Nanunuod sa labanan

Mabuhay! Natapos mo na ang Aralin. Ano ang iyong nais gawin?